Društvo za borbu protiv raka Srbije i Jugoslovensko društvo za izučavanje i suzbijanje raka dodelili su Zlatnu plaketu Onkološkom odseku zrenjaninske bolnice za dugogodišnji rad i za veliki doprinos radu društva i razvoju onkologije u Srbiji.

Zlatnu plaketu je 10. decembra 2007. godine na svečanosti u beogradskom hotelu «Hajat» dodelio prof. dr Slobodan Čakarić, predsednik Društva Srbije za borbu protiv raka. Ovom svečanošću obeležena je osamdesetogodišnjica borbe protiv raka u Srbiji.

Ovo priznanje je od velikog značaja za zaposlene na Onkološkom odseku zrenjaninske bolnice koji pre svega timskim radom i primenom savremenih medicinskih dostignuća u ovoj oblasti pružaju pacijentima koji boluju od kancera, neophodnu pomoć u lečenju. 

Šef Onkološkog odseka

Prim. dr Nedeljka Boškov

U ovom izdanju Glasa bolnice osvrnućemo se na istorijat Onkološkog odseka.

RAZVOJ I RAD ONKOLOŠKOG DISPANZERA U ZRENJANINU

Onkološki dispanzer  u Zrenjaninu osnovan je oktobra 1955. godine u okviru Doma narodnog zdravlja. U osnivanju su učestvovali docent dr Milorad Ištvanski i dr Svetozar Kovačev. Rukovodilac Dispanzera postaje dr Svetozar Kovačev i ostaje na toj dužnosti do odlaska u penziju 1969. godine.

Kada je Dom narodnog zdravlja rasformiran, rešenjem Skupštine Sreza Zrenjanin, Dispanzer od 20. maja 1958. godine postaje sreska zdravstvena ustanova. Po ukidanju Sreza, Onkološki dispanzer postaje od velikog značaja za Komunu Zrenjanin. Sve do 31. marta 1961. godine Dispanzer je poslovao kao budžetska ustanova sa donacijama Skupštine opštine Zrenjanin. Od aprila 1961. godine Onkološki dispanzer postaje samostalna zdravstvena ustanova. Ima svoje organe upravljanja, svoj godišnji plan rada, a ugovaranjem sa Kominalnim zavodom za socijalno osiguranje radnika ostvaruje svoje prihode prema broju i vrsti usluga, a prema postojećem odobrenom cenovniku. Ova samostalnost traje sve do 1966. godine, kada je Onkološki dispanzer integrisan sa Opštom bolnicom «Đorđe Joanović» Zrenjanin. Iste godine je premešten iz stare zgrade u prizemlje novoizgradjene Poliklinike, gde se nalazio do 1. Oktobra 2003. godine. Potom se Onkološki dispanzer premešta u novu Specijalističku polikliniku.

Na značaj i rad Onkološkog dispanzera u Zrenjaninu ukazuje pismo Prof. dr Save Simča, upravnika Centralnog onkološkog dispanzera u Beogradu od 7. juna 1962. godine:

«Savet za narodno zdravlje NR Srbije doneo je odluku 1954. godine i pristupio planskom otvaranju onkoloških dispanzera na terenu.

Onkološki dispanzer u Zrenjaninu je jedan od prvih dispanzera u našoj Republici koji po svojoj organizaciji i dosadašnjem radu provodi u svemu intencije naše zdravstvene službe i čiji podaci, kao i praktičan rad imaju veliki značaj za borbu protiv raka.

Početkom ove godine predstavnik Svetske zdravstvene organizacije za borbu protiv raka – dr Chaklin, obilazeći ovaj dispanzer, izrazio se vrlo pohvalno o radu Dispanzera u Zrenjaninu i načinu preventivnog rada».

Prema jednom izveštaju iz 1966. godine, Onkološki dispanzer ima četiri odeljenja i to: hirurško, ginekološko, histopatološko-citološko i administrativno – računovodstvenu sa prijemnom kancelarijom. Hirurg (istovremeno i načelnik), medicinska sestra, administrator i pomoćno osoblje su u stalnom radnom odnosu, a ginekolog, patolog, laborant i drugi administrativni radnik rade honorarno i to prema potrebi ugovoreni broj časova. Rad se obavljao u dvokratnom radnom vremenu: pre podne i posle podne. Dr Svetozar Kovačev, načelnik i hirurg radio je pre podne, skraćeno radno vreme od 4 sata, a ginekološka ambulanta je radila posle podne 3 sata sa honorarnim ginekologom. Patohistološke preparate je pregledavao dr Milorad Ištvanski jednom nedeljeno.

Ubrzo posle osnivanja Onkološki dispanzer nabavlja uvozom iz Nemačke prvi kolposkop u Zrenjnainu, pa i u široj okolini, te u dispanzeru već 1957. godine započinju i kolposkopski pregledi. U početku postojanja Dispanzera od ginekologa radi dr Živana Popović, a ubrzo dr Dušan Popović razvija kolposkopiju i radi sve do odlaska na Institut za onkologiju u Novom Sadu.

Obim rada Onkološkog dispanzera se ne smanjuje sve do 1969. godine kada je dr Svetozar Kovačev, načelnik Dispanzera pinzionisan. Od tada, narednih skoro 8 godine, Dispanzer ostaje bez rukovodioca. U njemu rade samo jedna medicinska sestra i babica. Rad Onkološkog dispanzera praktično prestaje. Još se jedino vrše kolposkopski pregledi 2-3 sata dnevno, zahvaljujući Ginekološkom odeljenju Bolnice, čiji se lekari naizmenično smenjuju. Samo zahvaljujući tome, Onkološki dispanzer nije zatvoren i ako je u tom periodu nekoliko puta dat predlog da se Onkološki dispanzer rasformira.

Prilikom osnivanja Medicinskog centra i reorganizacije zdravstvene službe u Zrenjninu, 01. Januara 1974. godine, Onkološki dispanzer ulazi u sastav OOUR Zajedničke medicinske službe u rangu odeljenja, a bez stalnog lekara. Juna 1976. godine, prima se doktor Pal Babinski, hirurg, te se istovremeno postavlja i za načelnika Dispanzera. On preuzima Onkološki dispanzer tek septembra 1976. godine, pošto je prethodno obišao Institute za onkologiju u Zagrebu, Ljubljani, Beogradu i Novom Sadu, radi ubrzane edukacije iz onkologije. Tada u Dispanzeru rade samo tri radnika sa punim radnim vremenom: lekar specijalnista hirurg, medicinska sestra i babica, dok specijalisti ginekološkog odeljenja i dalje dolaze u redovno radno vreme 2-3 sata dnevno radi kolposkopije.

Posle osmogodišnje stagnacije, od 1977. godine radnici Onkološkog dispanzera ulažu maksimalne napore da obnove rad Dispanzera. Ponovo se uvode sistematski pregledi žena, organizovani preko radnih organizacija i mesnih zajednica, radi ranog otkrivanja raka dojke i grlića materice. Formira se regionalni registar malignih obeljenja uz prikupljanje prijava i dostava istih Pokrajinskom registru za maligna oboljenja. Redovno se kontrolišu evidentirani bolesnici od maligniteta, traga se za recidivima i metastazama. Svaki od njih ima uredno napisanu istoriju bolesti. Uredno se vode nalazi benignih oboljenja i prekanceroza u kartoteci za sistematske preglede. Oformljena je i citološka laboratorija. Uvodi se i abulantna citostatska terapija prema važećim protokolima. Uspostavlja se saradnja sa pojedninim specijalističkim službama. Vrše se kućne posete najtežim bolesnicima. U saradnji sa Društvom protiv raka i Crvenim krstom održavaju se predavanja u gradu i u naseljenim mestima sa ciljem da se suzbije paničan strah od raka, a i da se ukaže na potrebu samopregleda i redovne kontrole zdravlja.

Posle ponovne reorganizacije u Medicinskom centru Zrenjanin, od 1. oktobra 1977. godine Onkološki dispanzer se nalazi u OOUR Opšta bolnica «Đorđe Joanović» i to u radnoj jedinici «Opšta patologija sa sudskom medicinom i Onkološki dispanzer» kao odsek u okviru ove radne jedinice. Integracijom Domova zdravlja Zrenjanin, Žitište, Sečanj, Nova Crnja u Regionalni medicinski centar Zrenjanin, 1978. godine Onkološki despanzer dobija regionalni značaj. 1977. godine počinje sa radom termovizija.

Od 1978. godine kada je formiran regionalni Medicinski centar Zrenjanin, onkološki dispanzer usmerava svoj rad na ceo Srednji Banat, ali tek usvajanjem novog statuta Bolnice krajem 1983. godine dobija i naziv «Regionalni onkološki dispanzer», ali još uvek u sastavu radne jedinice Opšta patologija sa sudnom medicinom. Izmenom statuta Bolnice u Zrenjaninu jula 1988. godine briše se naziv «regionalni» i postaje Onkološki dispanzer kao samostalna radna jedinica unutar Bolnice, ranga odeljenja, izdvojen od Opšte patologije.

Samoupravnim sporazumom o osnovama srednjoročnog plana razvoja SIZ-a za zdravstvo Zrenjanin za period 1986-1990. godine i predvidjeno formiranje Onkološke službe sa stacionarom od 12 kreveta za hemioterapiju i sa Onkološkim dispanzerom, kao ambulantnom službom ali taj plan nije ostvaren.

Od 1977. do 1979. godine u Dispanzeru rade: jedan lekar hirug, četiri medicinske sestre i jedan laborant citotehničar (citoskiner).

Juna 1993. godine primarijus dr Pal Babinski odlazi u penziju. Na mesto Načelnika odeljenja dolazi dr Smilja Ćuk.

U cilju unapredjenja stručnog rada, u sadnji sa Institutom za onkologiju u Sremskoj Kamenici 1990. godini počinje sa radom Onkološki Konzilijum za dojku. Kao lekari dolaze: Prof. dr Branimir Gudurić – hirurg, Prim. dr Božica Vujošević – radioterapeut, Prim. dr sci med Ljiljan Dobanovački – Miljković, kao i dr Smilja Ćuk i primarijus Pal Babinski. Konzilijum nastavlja sa radom do danas.

Od juna 2002. godine na mesto načelnika odeljenja dolazi dr Nedeljka Boškov, koja postavlja koncepciju nove, savremene i stručne službe sa edukovanim medicinskim kadrom.

01.10.2003. godine Onkologija se preseljava u prostorije Nove Bolnice. Postavljena koncepcija savremene dnevne bolnice, počinje da se ostvaruje dobijanjem iz donacije Švedske vlade, laminarne komore za rastvaranje citostatika. Bolesnici u prijatnom ambijentu,u udobnim polufoteljama i krevetima, pod stalnim nadzorom sestara i lekara, uz prijatnu muziku lakše podnose strah i tegobe koje prate primenu polihemioterapije. Od 20.08.2004. godine na odeljenje se primaju dva farmaceutska tehničara koji rade na rastvaranju citotoksičnih lekova. Imajući u vidu da se hemioteraija primenjuje i na Hematološkom odeljenju, uvodi se centralno rastvaranje citostatika sa obaveznom edukacijom za sve medicinske sestre.

Februara 2005. godine prima se na neodredjeno vreme psiholog. Avgusta 2005. godine počinje sa radom Ambulanta za hronični kancerski bol, koja u svojoj koncepciji ima i psihološku pomoć i podršku porodici i obolelom.

Danas Onkološka služba zbrinjava obolele od malignih bolesti SBO na kojoj živi 208.456 stanovnika. Na osnovu podataka regionalnog registra za rak incidencija malignih polesti u 2005. godini iznosila je 425,51/100.000 (sirova stopa). Stopa mortaliteta iznosila je 275,83/100.000 (sirova stopa).

Od 2004. godine uključeni smo u kliničke studije iz oblasti raka dojke i debelog creva,a u završnoj fazi je i Pilot program ranog otkrivanja  raka debelog creva, kao i program decena – rano otkrivanje raka grlića materice.