Istraživačko-razvojna jedinica Zdravstvenog centra Zrenjanin proslavila je dvadeset godina postojanja. Od tada pa do danas generacije lekara utkalo je svoje znanje i humanost u dobrobit razvoja zdravstva ovog regiona. Svoj doprinos tome dali su i zaposleni magistri i doktori nauka ostalih struka.

            Nadahnjujući se njihovim nasleđem, zrenjaninsko Zdravstvo danas je otvoreno prema dostignućima savremene medicine i nauke, usvajanju novih dijagnostičkih, terapeutskih i hirurških metoda kao i kontinuiranoj edukaciji.

            Svečana proslava održana je 20.12.2007. godine u Baroknoj Sali Skupštine Opštine Zrenjanin.

            Skupu su prisustvovali prof. dr Rade Ćirić, Pomoćnik pokrajinskog sekretara za nauku i tehnološki razvoj, predstavnici opštine, rukovodstvo bolnice, veliki broj članova Jedinice kao i predstavnici medija.

            Članovima Jedinice, jedan od njenih osnivača prim. dr sci. med. Boško Nedeljković, dodelio je priznanja za dugogodišnji rad i dobrinos razvoju zdravstva.

            Inače, od skora funkciju rukovodioca Istraživačko-razvojne jedinice obavlja doc. dr sci. med. Dobrivoje Martinov.

            Povodom ovog jubileja u ovom broju Glasa bolnice objavljujemo tekst prvog rukovodioca Istraživačko-razvojne jedinice o začecima razvoja i formiranja Jedinice.

            "O organizaciji naučnih institucija u to vreme nismo mnogo znali, pošto Zakon o organizaciji zdravstvene službe nije predviđao naučno-istraživačku delatnost u bolničkim ustanovama. Vladalo je uverenje da je ta delatnost rezervisana za univerzitetske institucije, regulisane Zakonom o naučno-istraživačkoj delatnosti. Na okolnost koja je navela na pomisao da se ta delatnost može obavljati i van instituta i fakulteta, uticali su zaključci Konferencije Socijalističkog Saveza Vojvodine, održanoj sedamdesetih godina prošlog veka, uz učesće eminentnih stručnjaka i naučnih radnika, na kojoj je pokrenuto pitanje demetropolizacije nauke, da je prisustvo naučnih radnika neophodno i u manjim centrima, od koristi u funkciji razvoja i napretka u svim oblastima, pa i u medicini.

            Prethodne generacije zrenjaninskih lekara, školovanih većinom na Evropskim univerzitetima, utrle su put i ljubav prema struci ličnim primerom i edukacijom mlađih sledbenika. Srpsko lekarsko društvo – podružnica u Zrenjaninu je redovno, jedanput mesečno, organizovalo stručne sastanke sa najraznovrsnijom tematikom, dok je u Opštoj bolnici "Đorđe Joanović", jedanput mesečno održavan Zbor lekara na kome se raspravljalo o problemima dijagnostike i  terapije u cilju koordinacije odeljenja. U bolničkoj biblioteci je prim. dr. Branko Sečujac svakog petka održavao skup zainteresovanih za aktuelnu problematiku u medicini, izveštaje sa stručnih skupova idr. U bolnici je na raspolaganju bila zavidno opremljena biblioteka sa aktuelnom periodikom na našem i više stranih jezika, tako da je  Zrenjanin važio u stručnoj javnosti “za visoko razvijenu medicinsku sredinu”. Medicinski fakultet iz Novog Sada sklapa Samoupravni sporazum sa Medicinskim centrom u Zrenjaninu o uzajamnoj saradnji i korišćenju biblioteke.

            Godine 1984. Skupština Opština Zrenjanin donosi Samoupravni sporazum o naučno-istraživačkoj delatnosti u opštini Zrenjanin i za njegovo sprovođenje imenuje radnu grupu u koju je uključen i pretstavnik bolnice (Prim. dr sci. med. Boško Nedeljković). U razmeni mišljenja i iskustava između članova radne grupe velikih preduzeća i institucija (Institut “Servo Mihalj”, Institut “Mihailo Pupin”, Viša Tehnička škola u Zrenjaninu, "Šinvoz" …) bila je prilika da se naš pretstavnik informiše bliže o naučno-istraživačkom radu u zrenjaninskim institucijama, kao i o uslovima u kojima se ona obavlja. Vršena je procena mogućnosti za istraživačku delatnost u Medicinskom centru, pa se tokom vremena postepeno formirala svest i inicijativa za formiranje Istraživačko-razvojne jedinice. Najvažniji uslov, kadrovi skoro da je bio ispunjen (1984. godine). U Centru je u to vreme već bilo pet doktora nauka stalno zaposlenih (Prim. dr sci. med. Radiša Stanić, prim. dr sci. med. Boško Nedeljković, prim. dr sci. med. Zorica Jagodić, prim. doc. dr sci. med. Dragoljub Mihić i prim. dr sci. med. Lazar Ferenc) i dva penzionisana (Primr. Dr sci. med. Milica Ćosic i prim. dr sci. med. Radojica Cvetkov), šest sa položenim magisterijumom, kao i dobar broj potencijalnih magistranata i doktoranata.Dva doktora nauka su već imala naučna zvanja (Prim. dr sci. med. Boško Nedeljković i prim dr sci. med. Zorica Boškov-Jagodić) dok je prim. doc. dr sci. med. Dragoljub Mihić bio u proceduri za naučno zvanje. Među lekarima je bilo poznato da mnogi lekari rade stručne radove, saopštavaju ih na stručnim skupovima, objavljuju u stručnim časopisima, pa je bilo  potrebno da se taj entuzijazam u struci podrži i da  mu se da legitimitet kroz instituciju Istraživačko-razvojne jedinice. Cilj jedne takve institucije je objedinjavanje istraživačke, intelektualne energije i uključivanje u  naučno-istraživačke projekte, u početku u saradnji sa Medicinskim fakultetom u Novom Sadu i Beogradu. Pojedini segmenti makro projekata bili bi istraživani na našem regionu, od naših istraživača, zavisno od kompetentnosti kadrova i opreme. Radi provere raspoloženja lekara za ovu vrstu delatnosti sprovedena je anketa po odeljenjima, sa izvanrednim odzivom. Sa svim pojedinostima bili su upoznati rukovodeći ljudi u bolnici i Medicinskom centru, koji su izrazili punu podršku. Učešće lekara u projektima donosilo bi zdravstvu višestruke koristi, pošto takva angažovanost uslovljava praćenje literature, unapređenje naučne misli, transfer znanja, vezu sa višim naučnim centrima, traženje odgovora na mnoga otvorena pitanja iz prakse.

            Dolaskom dr Vlastimira Lazića za direktora Medicinskog Centra preduzeti su konkretni koraci ka formiranju Istraživačko-razvojne jedinice. Za nosioca poslova oko formiranja odredjen je prim. dr sci. med. Boško Nedeljković, a kao stručna pomoć direktor je odredio  svoja dva pomoćnika: Neđu Babića, pravnika i Branislava Martinova,ekonomistu, pošto je trebalo ispuniti pravne i ekonomske uslove Zakona. U pravnoj službi Izvršnog veća AP Vojvodine su nas  upoznali  da je neophodna dopuna Statuta u kome bi se nalazila Istraživačko-razvojna jedinica, zatim doneti Pravilnik o međusobnim odnosima, Dugoročni program naučno istraživačkog rada sa pribavljenjim mišljenjem o njemu SIZ-a za naučni rad Vojvodine, obezbeđen prostor i opremu za istraživački rad.

            Pošto za Dugoročni program nismo imali model za naš profil ustanove  koristili smo model programa Instituta “ Servo Mihalj” i Više Tehničke škole u Zrenjaninu. Zakon je obavezivao da se u programu navede i naučna oblast za koju se osniva Jedinica, pa smo prema naučnim zvanjima i kompetentnosti opredelili se za: proučavanje prirodnog priraštaja stanovništva; rasta, razvoja i zaštite dece, omladine i žena; zdravstvena preventivna zaštita; epidemiologija, klinika i prevencija kardiovaskularnih bolesti. Takođe, nam nije bila poznata organizacija rada istraživača, njihov status u radnoj organizaciji, pa smo se obratili prodekanu za Naučni rad Medicinsog fakulteta u Novom Sadu, prof. dr Nadi Bregun-Dragić, koja je angažovala sekretara Medicinskog fakulteta, gospodina Miloševića, koji nam je pomogao da osmislimo pravnu stranu istraživačkog rada u ustanovi našeg profila. Istraživanja bi se obavljala, bilo u okviru makroprojekata ili projekata Istraživačko-razvojne jedinice, samostalno u kliničkim i epidemiološkim istraživanjima, uz svakodnevni rad na radnom mestu, uz primenu naučnih kriterijuma u metodologija rada. Takav način rada ne zahteva preskupe aparate i visoku tehnologiju, već korektnu evidenciju i savestan klinički rad za koji smo osposobljeni kao istraživači.

            Nakon pribavljanja neophodne dokumentacije Savet Medicinskog centra mogao je da donese odluku o obrazovanju Istraživačko-razvojne jedinice u Zdravstvenom centru u Zrenjaninu, 05.11.1986. godine. Prostor za Istraživačko-razvojnu jedinicu obezbeđen je u privremenoj jedinici sektora za izgradnju i razvoj. Komisija Pokrajinskog komiteta za Nauku i informatiku izvršila je uvid  u Zdravstvenom centru verifikovanjem dokumentacije i donela Rešenje o Ispunjenosti uslova za naučno-istraživački rad 11.08.1988.godine, od kada je Jedinica registrovana kod istog Komiteta. Za rukovodioca Istraživačko-ratvojne jedinice imenovan je prim. dr sci. med. Boško Nedeljković, obrazovan je Savet istraživačke-razvojne jedinice a za pretsednika Saveta izabran je prim. doc. dr sci. med. Dragoljub Mihić.

            Iste godine su realizovane tri jednogodišnje teme u okviru unapređenja naučnih disciplina. Godine 1989. završena je jedna petogodišnja tema u okviru makroprojekta i prijavljene su jos tri višegodišnje teme, od kojih je jedna trajala tri godine, dok su druge dve se ugasile zbog poznatih okolnosti. Jedan broj istraživača bio je uključen u projekte Medicinskih fakulteta u Beogradu i Novom Sadu. Do 1992. godine Istraživačko-razvojna jedinica je realizovala 15 jednogodišnjih tema u okviru medicinskih disciplina i jedne višegodišnje u okviru makroprojekta  Medicinskog fakulteta u Novom Sadu. Rezultate svojih istraživanja su istraživači objavljivali na stručnim skupovima, stručno-naučnim časopisima a neki od njih i u vidu monografije (prim. dr sci. med. Dragoljub Mihić).

            Od 1992. godine prestao je da važi Zakon po kome smo osnovani i Istraživačko-razvojna jedinica nije mogla više da konkuriše sa projektima. Donesen je novi Republički Zakon, koji nije zaživeo, zatim drugi, uskoro zatim i treći, pri čemu se Istraživačko-razvojna jedinica našla u jednom vakumu, nastojeći da se registruje, pošto smo i po tom Zakonu ispunjavali sve uslove. Administracija, uključujući i ministra za nauku, uvek nam je davala obećanja, ali  šansa za registraciju se nije ukazivala. Zahvaljujući zalaganju i istrajnosti novog rukovodioca Istraživačko-razvojne jedinice doc. dr sci. med. Vasi Lekoviću, tokom godina Istraživačko-razvojna jedinica nije zamrla, održao se kadar i sačuvalo ime, da bi ponovo počela sa radom u novim društvenim uslovima."

Prim. vns  dr sci. med. Boško Nedeljković